De clown is geen typetje maar een methode

Over mislukking, status en de politieke kracht van iemand die zichtbaar niet beheerst wat iedereen geacht wordt te beheersen.

Gesprek tussen Onderzoeker A en Proefpersoon B. Achteraf bleek A de clown.

[Een tafel. Een kroon. Een mens die beweert dat dit voldoende is voor een staat.]

Wanneer verschijnt de clown?

A: Niet wanneer iemand een rode neus opzet.

B: Dat is slecht nieuws voor de kostuumbegroting.

A: De clown verschijnt wanneer een mens iets met volstrekte overtuiging probeert en de werkelijkheid niet meewerkt. Belangrijk is dat hij zijn mislukking niet verstopt. Hij laat haar groeien totdat iedereen ziet welk systeem, ritueel of verlangen eronder lag.

Is mislukken dan automatisch grappig?

B: Nee. Een bank die omvalt is alleen een omgevallen bank. Iemand die doet alsof hij precies van plan was op de grond te vergaderen, begint interessant te worden.

A: De lach ontstaat in de kier tussen zelfbeeld en gebeurtenis. De clown woont daar zonder huurcontract.

En wat heeft dat met macht te maken?

B: Macht presenteert haar gewoontes graag als natuurwetten. De clown voert ze letterlijk uit, net iets te lang, en toont de constructie. Hij hoeft de koning niet te verslaan. Hij vraagt alleen waarom de kroon niet in de vaatwasser mag.

Kan iedereen deze methode gebruiken?

A: Alleen wie bereid is zelf het eerste slachtoffer te zijn. Wie uitsluitend anderen belachelijk maakt, is geen clown maar een pestkop met kaartverkoop.

B: Dus de methode luidt?

A: Probeer. Misluk zichtbaar. Blijf precies genoeg aanwezig om te zien welke waarheid door het gat naar binnen valt.

Oefening voor twee lichamen en één te hoge status

Persoon A kondigt een volstrekt gewone handeling aan alsof de geschiedenis ervan afhangt. Persoon B maakt uitsluitend de onzichtbare gevolgen hoorbaar. Wissel zodra iemand geloofwaardig wordt.

Waarom praat het lichaam eerder dan het betoog?

B: Omdat macht niet alleen in wetten zit, maar in wie rechtop mag blijven, wie op een verhoging staat en wiens gestotter als gebrek wordt gehoord.

A: Bij Dario Fo kunnen taal en lichaam uit hun keurige voegen springen en verdrongen geschiedenissen terugbrengen. De clown legt geen boodschap uit. Hij verandert de zwaartekracht in de zaal, zodat wij voelen wie al die tijd het plafond moest dragen.

[De kroon valt. Niemand raapt haar op. Buiten rijdt een vuilniswagen buitengewoon muzikaal achteruit.]